LELYSTAD - Joris van Casteren

Het boek Lelystad van Joris van Casteren gaat over zijn jeugd in de toenmalige splinternieuwe stad op het nog maar net drooggelegde Flevoland. Het boek is een autobiografisch verhaal over zijn jeugd onlosmakelijk verbonden aan de stad Lelystad. In mijn idee is het een aanklacht tegen de utopie van Cornelis van Eesteren, de architect van het masterplan.

Erg interessant natuurlijk aangezien dit gaat over de vraag of de stad 'maakbaar' is ja of nee: in welke mate beïnvloed architectuur het leven in de stad en het geluk van de inwoners? Van Casteren lijkt in ieder geval het idee aan te hangen dat architectuur mensen óngelukkig kan maken. Bijzonder is hoe Van Casteren beeldend de fysieke omgeving van het verhaal beschrijft. Het boek gaat over architectuur.

Ik ben net aan het boek begonnen maar dit interview bij Pauw&Witteman en de voorpublicatie zijn zeker een aanrader! Ook heb ik een boekpresentatie over het boek bijgewoond in "De Brakke Grond". (Het cultuurhuis wat onderwerp is van mijn scriptie)

voorpublicatie.pdf

Brakke Grond

This map shows the location of the Brakke Grond. It is close to the Dam-square, in the middle of a block between Rokin, Oudezijds Voorburgwal and the Damstraat. It is somehow hidden for tourists and outsiders. The centre itself is on a little square, a formal monastery at the Nes. The Nes is a street in which allready in the 15th century was a congestion of cultural activities.

Grotere kaart weergeven

Great Spaces

In het artikel Great Spaces - Een architectonische visie op duurzaamheid geven Ruurd Roorda en Bas Kegge een verfrissende visie op het omstreden begrip duurzaamheid. Ze benaderen het niet zozeer op een meetbare energie-technische manier die gebruikelijk is vandaag de dag, maar op een architectonisch-duurzame manier en maken daarmee onderscheid tussen het engelse 'durable' en 'sustainable'. Ze stellen: een technisch volmaakt duurzaam gebouw kan architectonisch falen. Daarmee komen ze bij hun belangrijkste punt: het toppunt van duurzaam bouwen is NIET bouwen. Daarom moeten gebouwen zo lang mogelijk worden gebruikt en daarom is het de taak van de architect om gebouwen te ontwerpen die de proeve van de tijd weten te doorstaan.

Voorbeeld is (nog maar eens) het Pantheon. Doordat het 1800 jaar oud is, is het superduurzaam. 36 keer duurzamer dan een gebouw wat 50 jaar blijft bestaan. Dit gebouw heeft 3 eigenschappen die Roorda en Kegge noemen als reden voor het voortbestaan: Robuustheid, overmaat en de aanwezigheid van een 'Great Space'. Robuustheid om slijtage van gebruik te doorstaan en overmaat om verschillend gebruik mogelijk te maken. "Great Spaces (omschrijven Roorda en Kegge in prachtige bewoordingen): zijn grootse, waardevolle binnenruimtes die overweldigen door hun schoonheid, of door die andere kwaliteit: het sublieme." Het biedt mogelijkheid voor de gedachte: "dit ben ik, dit is de ruimte, dit is de wereld waarin ik leef". Een Great Space is de component waardoor mensen zich aan het gebouw hechten en het eindeloos koesteren, gebruiken en onderhouden. Dat is durability!

Interessant is ook hun visie op de beeldcultuur ontstaan in de 20e eeuw die resulteerde in een architectuur van iconen. De gebouwen die door Roorda en Kegge zijn geanalyseerd kenmerken zich juist door een niet iconografische architectuur: "Ze zijn met hun krachtige interieurs en relatief onbetekenende exterieurs te beschouwen als anti-iconen. Zij vormen een medicijn tegen de uit de hand gelopen nadruk op twee dimenties."

Ik denk dat de visie van de schrijvers niet sluitend is en dat het met name voor het grootste gedeelte van de huidige bouwopgave - de woningbouw - onmogelijk is de aanwijzingen uit dit artikel te volgen. Maar wel moeten dit de uitgangspunten zijn van de architect, zeker wat betreft openbare gebouwen. De Great Spaces zijn in mijn visie monumentale ruimtes. Ruimtes die door dimentie, compositie en materiaalgebruik een schoonheid hebben die, om met de woorden van de schrijvers te spreken, ideologieën overtreffen. Door licht en klimaat wordt een bijna spirituele ervaring oproepen.

De Architect - September 2009 - PODIUM Een architectonische visie op duurzaamheid - Blz. 24 t.m. 27

James Stirling - The Monumentally Informal

Double Coding - I think this article is very interesting because Stirling makes a very nuanced point facing monumentality and modern architecture. He plees for layered architecture which is monumental ánd anti-monumental at the same time. I don't like his buildings so much but I think this aspect of his architecture is very interesting.

Summary (Stirling, 1984)

Stirling adresses the demand of a public building binary: on the one hand it needs to be monumental (because that is a tradition for public buildings) and on the other hand it needs to be informal and populist, hence the anti-monumentalism. I other words: representational and abstract. Stirling claimes that both aspects exists in his buildings.

Tom Avermaete states in the Introduction on the topic Monumentality in his book Architectural Positions that Stirling’s argument ‘recalls the concept of ‘double coding’ of Charles Jencks. This concept concerns layered buildings which appeal to both a public of connoisseurs and to amateurs. There can be introduced a double set of references. One set refers to populist- and commercial- and another to monumental architecture.

Stirlings seems to link monumentality directly with landmarks . Because he states that is it essential to have landmarks in a city and therefore a city needs monumentality. “Without monuments a city would be no place at all”. Jencks probably red texts from Marc Augé. Because a little further in his text he also addresses the term ‘non-place’. This term is used by Marc Augé to explain that a place which cannot be defined as relational, historical and concerned with identity is a ‘non-place’. Stirlings uses the term in a slightly other way but also sees the need for a city to be monumental in some way.

About modern architecture introduced by Bauhaus or the International style ‘call it what you will’, Stirling addresses the notion that this was an utopian revolution which belongs to the past; it was a ‘minority occasion’. We should move forward by looking to the past (as always) and see the Modern Movement as part of the past. Stirling writes: ‘freed from the burden of utopia… we look to a more liberal future producing work perhaps richer in memory and association’.

Stirling, J. (1984). Neue Staatsgalerie Stuttgart. Stuttgart: Finanzministerium Baden-Würtemberg.

Downtown Athletic Club

The Downtown Athletic Club is a skyscraper in New York described by Rem Koolhaas in the book Delirious New York. Its exterior is not quite different from any other skyscraper while its interior stores a health club. Namely it has a golf course on the 7th floor, an swimming pool on the 12th, a garden on the 17th and boxing-, squash-, handbal- and billiardsfascilities on others. Next to that there are restaurants and bedrooms all over the building. Particular is the social compression or congestion as Koolhaas adresses about the Club:

"a social condenser generating and intensifying desirable forms of human intercourse." (Koolhaas, 1978)

Another term Koolhaas adresses in the book is the 'culture of congestion'. The culture of congestion is main topic in the book and it is the status which finds New York itself in. It is congestion of urbanity which makes the skyscraper of all urban instruments the apotheosis of this phenomenon.

This Downtown Athletic Club is an example to explain 'Lobotomy', the phenomenon I named in another post. To be able to build an monument as being a skyscraper and by its serenity totally hiding the - what Koolhaas calls - instability of life in the Metropolis. To seperate the exterior and the interior completely in order to build a monumental city in the chaos of modernity.

Koolhaas, R. (1978). Delirious New York. New York: The Monacelli Press, Inc. .

What Architecture Can Do

Very interesting lecture by Rem Koolhaas talking about urban issues. I didn't watch it completely yet but he seems to explain the role architecture can play by examples of his own designs from the 26th minute on.

Lina Bo Bardi - CESC and MASP

Lina Bo Bardi is was an Italian-Brazilian Architect who made some remarkable buildings in Sao Paol0. I think she managed to build in pure forms really monumental buildings adapted to human size. They relate to the Brazilian urban architecture by there raw, brutalistic appearance but are beautiful in a very subtile way. In the CESC-building she used color in a strategic way to nuance the rawness of concrete. The windows seem to be really sensitive while they have weird forms an seem to be cut out of hard cold concrete.

Doing so I think she managed to use monumentality of forms and material to give the building meaning. People recognize the shape and relate urban activity to its architecture. This is how monumentality should be used nowadays!

This video is a short impression of the CESC. I dont know exactly what this building is for, but there are public sports-fascilities and college rooms or something like that.

Lina Bo Bardi / SESC Pompéia from 0300TV on Vimeo.

This image is of the Sao Paulo Museum of Art (MASP). I don't know anything about the interior or the museum itself but the space she created by a span of 70 meters is a well know public interior in Sao Paolo. This building is by its size and mighty span a monument. It offers a very humble but much used public space.